lạ mắt các PHIÊN CHỢ TRÀ THÁI NGUYÊN

Thái Nguyên quả không hổ danh là xứ “mở mắt thấy trà”. trên địa bàn tỉnh có tới hàng chục chợ chuyên doanh, không chỉ có những chỗ giao thương mua bán trà mà còn là nơi để những người làm trà, yêu trà tụ họp thử trà and bình phẩm. các người buôn trà sành điệu chọn trà ra sao? Con đường nâng quality and lan rộng ra thị phần của trà Thái Nguyên như vậy nào?

 

 

 

 

Chén đựng chén úp

Năm giờ sáng, bà Lê Thị Đào, 68 tuổi, vội thức dậy cùng con trai ra xã Phúc Xuân, trung tâm thành phố Thái Nguyên để chuẩn bị cho phiên chợ trà thái nguyên. “Dinh cơ” của bà tại đây là một căn phòng rộng hơn chục m2 chứa các thùng, xô, chậu, phích, những chiếc bàn dài and ghế băng bằng gỗ, mấy rổ đựng cả trăm chiếc chén sứ trắng.

đầu tiên, bà đi nhóm mấy bếp than tổ ong, đặt lên đó những siêu nước, rồi bà cùng con trai khênh bàn ghế ra kê thành một dãy trong khu nhà lồng chợ. tiếp nối, bà mang rổ chén sứ ra xếp lên bàn, khi bà trở lại dãy bếp than thì nước cũng vừa sôi. Rót đầy nước vào mấy chục cái phích, bà đặt vào cái hộc đc đóng ở mỗi đầu bàn hai, ba phích. Khoảng 6 giờ rưỡi là bà đã rất có thể nhàn rỗi pha một ấm trà ngồi nhâm nhi. Mấy chục trong năm này bà Đào đã quen với nếp ấy. Có bốn, năm người khác tương tự như bà, đã sẵn sàng xong xuôi bàn, ghế, chén, phích nước sôi.

Tiếng động cơ ô tô, xe máy, tiếng người nói xôn xao ban đầu rộ. Người từ khắp nơi chở những bao tải trà nghễu nghện sau xe máy hoặc chất đầy trong thùng ô tô tải đổ về chợ. mọi cá nhân chiếm một góc để đặt những bao tải trà xuống nền xi măng ở trong phòng lồng chợ. Miệng bao mở sẵn. Khoảng 7 giờ sáng, người tiêu dùng bước đầu đến và chợ lập tức nhộn nhịp. Hai mươi cái bàn gỗ, mỗi bàn đặt hai phích nước sôi and hai chục cái chén. Người bán đã mở sẵn những bao trà tươi cười, đon đả mời chào. người mua vui chân tạm dừng, một tay thọc vào bao nhúm một nhúm trà thả vào lòng bàn tay kia, dàn đều để cảm nhận bằng tay, ngắm bằng mắt, đẩy lên mũi ngửi. Nhưng pha trà mới là quy trình quan trọng nhất. Thả nhúm trà vào một chiếc chén, mở phích rót nước sôi ngập trà rồi đổ đi để tráng; liên tục rót nước sôi ngập trà & lấy một cái chén khác úp lên trên. Hãm chừng mười giây, người tiêu dùng cầm hai chén trà lên chuyên nước sang nhau để ngắm màu nước, ngửi hương, nhấp vài ngụm mà cảm nhận vị. Khép bí mật một quy trình thử trà là hình (của búp, cánh), sắc, hương, vị (của nước) và hình (của bã).

những lời trao lời, ánh mắt mắt: “Nước kém lắm”, “Không lên hương”, “Ốp khô quá nó xơ chè”, “Chất chè quá êm”, “Cánh đẹp”, “Nước xanh đấy”…; rồi các lời mặc cả, bán mua: “Hai mươi thôi”, “Hai sáu mới bán”… Ông Đỗ Tuấn Anh, 59 tuổi, về sinh sống ở phường Thịnh Đán từ 29 trong năm này. Ông có nụ cười là đến chợ “tuyển chè để uống & bộ quà tặng kèm theo anh em”. Lần này ông than phiền: “Một tiếng (giờ) tôi pha mấy chục chén mà vẫn chưa được. Đáng ra mùa này chè ngon lắm, thế mà năm nay thợ nào cũng kêu, do bà con phun thuốc sâu nhiều quá…”.

9 giờ 15 phút, chị Nguyễn Thị Oanh, 33 tuổi, ở xóm Hồng Thái, xã Tân Cương đã nở niềm vui tươi vì chị chở xuống chợ gần 50 ký trà thì đã bán đc 30 ký với giá 260.000 đồng/ký. Về giá cả, chị cho biết: “Thấp nhất thì 20 (200.000 đồng/ký), 22 (220.000 đồng/ký); cao nhất là chè thái nguyên(chỉ hái một tôm đối với các loại trà khác là hái một tôm hai lá) là ba triệu sáu (3,6 triệu đồng/ký)”. Hai, ba trăm người ken đầy chợ, người bán, kẻ mua, người đi khảo giá, kẻ chỉ đi chơi, đủ giọng điệu, đủ nét mặt, đủ tâm trạng nhưng đều gặp gỡ nhau ở những chén trà.

Bà Đặng Thị Dung, 45 tuổi, đã có 30 năm kinh nghiệm buôn trà. lúc nào bà cũng ở lại chợ cho đến lúc “không còn người nữa thì thôi, hết chè mới về”. Phiên này bà mua được 50 ký mang lại nhà ở thị trấn Giang Tiên, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên để sắm sửa and kinh doanh nhỏ. Bà là người cuối cùng rời chợ vào lúc 10 giờ 45 phút.

Chợ trà Phúc Xuân hình thành từ 27 trong năm này, họp từ khoảng 7 giờ đến 11 giờ vào những ngày một, 4, 6, 9, 11, 14, 16, 19, 21, 24, 26, 29 âm lịch hàng tháng và được coi là 1 trong chợ có quy mô lớn nhất về lượng trà giao dịch and số người tham gia buôn bán liên tiếp. Ông Nguyễn Văn Đông, quản trị UBND xã Phúc Xuân, ước tính trung bình mỗi phiên chợ người dân mua, bán từ là một,2-1,4 tấn trà. giá cả cũng rất đa dạng và phong phú, có cả loại trà giá chỉ 100.000 đồng/ký.

“Chè Cài, gái Hích”

Chợ trà Trại Cài đã hình thành từ 32 năm nay. “Chè Cài, gái Hích” là thành ngữ của người Thái Nguyên nói về đặc sản trà Trại Cài và vùng gái đẹp phố Hích thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Chợ trà Trại Cài họp ngày 2, 5, 7, 10, 12, 15, 17, 20, 22, 25, 27, 30 âm lịch hàng tháng, đông đặc biệt là phiên chính vào ngày 10 and ngày 15. Từ đây, trà đặc sản của các xã Minh Lập, tự do (huyện Đồng Hỷ) đến đc với những người uống trà trong, ngoài tỉnh and chính vì như thế, trà xuất xứ từ chợ Trại Cài càng ngày càng được nhiều bạn biết tiếng.

Ông Nguyễn Minh Hoan, Phó quản trị UBND xã Minh Lập, cho thấy mỗi phiên chợ (họp từ 7 giờ đến 10 giờ) có tới hơn 10 tấn trà búp khô của vùng Trại Cài theo chân những người buôn tỏa đi khắp nơi, cả những tỉnh khu vực miền trung. so với khoảng chục năm trước thì lượng trà giao thương ở chợ Trại Cài đã tăng gấp 3, 4 lần. Mỗi năm, vùng trà Trại Cài cung ứng cho Thị Phần gần 700 tấn trà búp khô.

Chợ trà Minh Tiến hồi sinh

Anh Nguyễn Văn Thanh, 36 tuổi, ở thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ là kẻ đi khắp những chợ trên địa phận tỉnh để buôn bán trà. chạm mặt nhau ở chợ trà Trại Cài, anh rủ tôi đi một chợ trà mới hồi sinh sau gần 30 năm vắng bóng.

Xã Minh Tiến nằm ở ngã ba của ba huyện Đại Từ – Phú Lương – Định Hóa, là 1 trong những xã thuần nông cách trung tâm huyện Đại Từ tới hơn 20 ki lô mét về phía Tây Bắc. Từ các năm 1990 trở về trước, chợ Minh Tiến đã hoạt động và sinh hoạt nhộn nhịp, hàng ngày lôi kéo sự tham dự của người dân trong xã & cả nhiều bạn từ các xã phía Nam huyện Định Hóa & phía Tây huyện Phú Lương. Nhưng rồi do các biến động cộng đồng, lâu lăm qua chợ chỉ sinh hoạt cầm chừng. Nông sản lớn nhất, giá trị nhất là trà đều được người dân đưa đi bán tại chợ Phú Cường, cách trung tâm xã Minh Tiến khoảng 6 ki lô mét.

Lượng trà bày bán tại chợ Phú Cường có tới 1/2 là trà từ Minh Tiến đưa xuống. Trong sâu thẳm tâm hồn, người dân Minh Tiến đều mong mỏi được bày bán các tinh hoa lao động của chính mình tại quê nhà, mong đc góp phần tái lập chợ Minh Tiến sôi động, trù phú như mấy chục năm về trước. mong muốn quang minh chính đại ấy đã trở thành hiện thực. Ngày 25-9-2015, chợ trà Minh Tiến chính thức đc tái lập. Bà Đinh Thị Lực nói trong sự hồ hởi: “Tôi đã gần 60 tuổi, Tính đến thời điểm hôm nay cũng gần 30 năm rồi mới lại đc họp chợ nhà để giao thương mua bán gần gũi, ấm cúng…”.

Chợ trà Minh Tiến họp vào các ngày trùng với chợ trà Trại Cài. Chợ họp từ 6 giờ sáng đến tầm 12 giờ là tan. Hôm đông nhất có đến mười mấy chiếc ô tô loại trọng tải từ 150 – 750 ký đến chợ lấy trà. Bà Nguyễn Thị Nụ, 52 tuổi, ở thị trấn Đại Từ, huyện Đại Từ, đi buôn trà từ 30 năm nay.

Phiên này bà mua đc 400 ký, giá đắt đặc biệt là 270.000 đồng/ký. Bà cho biết: “Mang chè về nhà tôi phải quay lại bằng tôn quay, giần, sẩy, đánh hương rồi mới đóng gói bán đi các nơi”. Mỗi năm, bà Nụ bán đc từ 50-70 tấn trà. những gói trà Thái Nguyên hiệu Đức Nụ của gia đình bà xuất khẩu nhiều địa phương trong cả nước, xa nhất là vào tới quận 10, TPHCM.

Cũng ở huyện Đại Từ, chợ trà La Bằng họp phiên chính vào những ngày 5, 10, 15, 20, 25, 30 và phiên xép vào những ngày 3, 8, 13, 18, 23, 28 âm lịch hàng tháng. Trung bình mỗi phiên có từ 7-10 ô tô tải từ các nơi về nhập trà. Chợ trà La Bằng còn có cả trà ở nơi khác mang lại bày bán. Giá trà búp khô loại ngon bán tại các phiên luôn ở mức trên 400.000 đồng/ký…

Trà ướp xác

Ở mỗi chợ trà đều phải sở hữu những người kê bàn, bày chén, phích, đun nước sôi không tính phí cho thợ thử trà. bọn họ đun tiếp tục, cứ phích vơi lại tiếp đầy, mỗi phiên hết cả trăm lít nước sôi để giao hàng người đi chợ pha trà. Đổi lại, chúng ta lấy buồn chán trà mà họ mới pha một nước để thử, vắt khô, đóng bao mang lại phơi, cho cám trà ngon vào sao lại (5 ký buồn chán sao đc 1 ký trà khô) rồi bán ra với giá từ 40.000-50.000 đồng/ký cho những người buôn trà để pha trộn, hoặc cho người bán quán nước. Mỗi phiên, chúng ta gom đc khoảng 20-30 ký buồn chán. Có người bán luôn luôn buồn bực ướt cho những cơ sở sao trà với giá 10.000 đồng/ký. đó chính là loại mà dân trong nghề gọi là trà ướp xác. không chỉ thế, chúng ta được mọi cá nhân bốc cho một nắm trà khô bỏ vào cái hộp để phía trên mặt bàn, mỗi phiên cũng được khoảng 1 ký. “Mỗi phiên chưa tìm kiếm được một triệu (đồng)”, bà Lê Thị Đào cho thấy thêm.

cũng có người chỉ đưa tới chợ mỗi cái cân bàn 100 ký. Bà Sở, một người cho thuê cân, cho biết: “Ba mã (ba lần cân) năm nghìn (đồng). Nhưng cũng tùy người ta, trả đc đồng nào thì trả”.

Nâng chất

các người có hàng chục năm kinh nghiệm buôn trà chỉ việc nhìn màu nước, ngửi hương là phân biệt chính xác từng loại trà – chỗ nào đưa tới, bón bằng phân hữu cơ hay phân hóa học, trà sao đúng độ hay quá lửa… Trà sao quá lửa thì nhiều cám, cánh không đều, nước đục, hương không dậy.

Nhà phân tích văn hóa truyền thống trà – ông Vũ Quý Nhân (thường đc biết đến với nghệ danh Mông Nông Vũ), nguyên Giám đốc Trung tâm văn hóa thông báo tỉnh Thái Nguyên, đúc kết: trà ngon là nước phải xanh, sánh, ngọt hậu, dư vị lan tỏa; phải đạt đc ngũ quý là sắc – khí – hương – vị – thần. hoạt động sản xuất trà ở Thái Nguyên đang chuyển dịch theo hướng tích cực với sản lượng, unique và giá trị dòng sản phẩm không kết thúc nâng cấp. Năm 2015, diện tích trà trong toàn tỉnh là hơn 21.000 héc ta (đứng thứ hai trong cả nước sau tỉnh Lâm Đồng); sản lượng đạt gần 195.000 tấn trà búp tươi; sản lượng trà chế biến là hơn 41.000 tấn trà khô chế biến.

Đến nay, đã có 775 tổ chức, cá nhân đc cấp quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên”. Toàn tỉnh Thái Nguyên có 34 doanh nghiệp chế biến trà có quy mô, dây chuyền chế tạo đồng hóa and gần 60.000 cơ sở chế biến trà mô hình hộ gia đình. tập trung vào unique, người làm trà ở một vài vùng trà đặc sản như Tân Cương, Phúc Xuân, La Bằng, Trại Cài, Tức Tranh… đã chế tạo được một vài dòng sản phẩm cao cấp đưa tới giá trị cao với mức giá thành từ 1-4 triệu đồng/ký.

Ông Ngô Xuân Hải, Giám đốc Sở Nông nghiệp & trở nên tân tiến nông thôn tỉnh Thái Nguyên, cho thấy thêm với tỷ lệ 56,4% trà giống mới, năng suất vượt trên 110 tạ/héc ta, kim chỉ nam của Thái Nguyên đến năm 2020 là tăng tỷ lệ diện tích trà giống mới lên 80% trong tổng diện tích trà của tỉnh dự kiến đạt 23.000 héc ta; năng suất trà búp tươi đạt 115 tạ/héc ta; sản lượng đạt 240.000 tấn, Trong đó nguyên liệu trà búp tươi cho sản xuất dòng sản phẩm trà xanh quality chiếm 80% trở lên.

Giai đoạn 2016-2020, Thái Nguyên dự kiến kiến tạo các vùng nông nghiệp technology cao chế tạo trà an toàn tại các huyện Đại Từ, Phú Lương, Định Hóa, Đồng Hỷ, thị xã Phổ Yên, thành phố Thái Nguyên…

Nguồn: Tổng hợp trên mạng